myHandiQR myHandiQR

Apraxie

Apraxie is een moeilijkheid om vrijwillige gebaren te organiseren en uit te voeren, terwijl de kracht, de spieren en het gevoel wel functioneren. De persoon weet perfect waarvoor een voorwerp dient en wat ze wil doen, maar de aaneenschakeling van bewegingen om dat te bereiken komt niet tot stand, of raakt in de war. Meestal volgt ze op een hersenletsel.

Het meest verwarrende effect is de onregelmatigheid ervan. Een gebaar dat op verzoek onmogelijk lijkt, kan een ogenblik later zonder enige moeite worden uitgevoerd, op een automatische manier. Deze onregelmatigheid wordt soms ten onrechte aangezien voor onwil of onoplettendheid, terwijl ze net de kern van apraxie vormt.

Vraag een persoon met apraxie om u gedag te zwaaien. Het gebaar, dat iedereen als vanzelfsprekend beschouwt, kan halverwege blijven hangen, waarbij de hand haar beweging zoekt zonder ze te vinden. Een paar minuten later zal diezelfde hand vanzelf omhooggaan om een glas te grijpen of een haarlok weg te duwen, met volmaakt gemak.

Deze kloof tussen het opgedragen gebaar, dat vastloopt, en het spontane gebaar, dat wel lukt, is het kenmerk van apraxie. Ze maakt het dagelijks leven onvoorspelbaar: tanden poetsen, een jas dichtknopen of een vork gebruiken vraagt plots een concentratie die niemand zich kan voorstellen, en die geen enkele wilskracht kan ontgrendelen.

Begrijpen waarom een bekend gebaar niet komt

Bij apraxie ontbreekt niet de beweging zelf, maar de planning ervan. De hersenen hebben moeite om de reeks microgebaren te ordenen waaruit een handeling bestaat, of om van intentie naar beweging over te gaan. Hoe expliciet een gebaar wordt gevraagd, hoe meer het zich onttrekt, terwijl het gemakkelijk opduikt wanneer de aandacht ergens anders naartoe gaat.

Deze bijzonderheid heeft een discrete maar reële kostprijs. De meest alledaagse handelingen worden traag en vermoeiend, en de angst om zich te vergissen in het openbaar, iets om te stoten of vast te lopen voor anderen, leidt er soms toe hele situaties te vermijden. De traagheid heeft hier niets te maken met de denkvermogens, die intact blijven.

Wat de dagelijkse gebaren vergemakkelijkt

Verschillende steunmaatregelen helpen om de blokkering te omzeilen:

  • het gebaar tonen door het zelf voor te doen, eerder dan het met woorden te beschrijven;
  • een handeling opdelen in eenvoudige stappen, steeds in dezelfde volgorde;
  • tijd laten en de druk verminderen, aangezien het gebaar beter komt wanneer de aandacht er niet op gericht is;
  • steunen op routines en automatismen, betrouwbaarder dan eenmalige instructies.

Deze aanknopingspunten gelden alleen als de begeleidende persoon ze kent. Eenmaal duidelijk kunnen aangeven wat helpt en wat blokkeert, voorkomt dat het bij elke nieuwe hulpverlener, leerkracht of collega die de fakkel overneemt, opnieuw moet worden verteld.

Cijfers

Apraxie in enkele cijfers

  • ~ 30-50 %des personnes après un AVC présentent une apraxie à la phase aiguë.Source : Inserm.
  • Fréquentedans les démences (Alzheimer, démence frontotemporale), souvent au stade modere.Source : Inserm ; France Alzheimer.
  • Apraxie développémentaletouché ~ 5 % des enfants en age scolaire.Source : HAS.

Mogelijke aanpassingen

De aanpassingen zijn er vooral op gericht tijd en stabiele herkenningspunten te bieden.

  • Op school: instructies getoond en niet enkel gedicteerd, extra tijd voor schrijf- of handelingsgebaren, en aangepaste hulpmiddelen zoals een toetsenbord of ergonomisch materiaal; een PAP (Frans begeleidingsplan) of PPS (Frans individueel schoolplan) kadert deze aanpassingen.
  • Op het werk: aangepaste manuele taken, demonstraties eerder dan handleidingen, en een stabiele organisatie van de werkplek; de RQTH (Franse erkenning van arbeidshandicap), via de MDPH, geeft recht op deze aanpassingen.
  • In het dagelijks leven: regelmatige routines, gemakkelijk vast te nemen voorwerpen, en een omgeving die weet dat een mislukt gebaar geen onoplettendheid of gebrek aan wil is.

Uitleg volgens uw profiel

Kies een profiel om de aangepaste uitleg te lezen.

Apraxie uitgelegd aan een Kind

0–12 jaar

Apraxie is wanneer de hersenen moeite hebben om het lichaam te vertellen hoe het een beweging moet maken, ook al werkt het lichaam heel goed. Het is alsof de instructies niet goed aankomen.

Je weet bijvoorbeeld heel goed waar een vork voor dient of hoe je met je hand moet zwaaien. Maar soms hebben je hersenen meer tijd nodig om de juiste bewegingen aan te "sturen". Je armen en benen zijn niet ziek, het is alleen dat het bericht om ze te bewegen langer duurt of op zich laat wachten.

De persoon lijkt misschien te aarzelen, maakt wat onhandige bewegingen, of doet er langer over om zich aan te kleden of te eten. Maar dat is geen luiheid: haar hersenen werken gewoon anders om de bewegingen te organiseren.

Laten begrijpen

Leven met de Apraxie: de context is geschetst, het gesprek is vrij.

U schrijft uw profiel maar één keer. Bij elke schoolstart, elk nieuw team, elke nieuwe zorgverlener, deelt u de QR-code: niets meer helemaal opnieuw te beginnen. Het gesprek gaat gewoon verder, alleen vanaf een ander punt.

Mijn account aanmaken Bekijk de prijs

✓ 3 maand(en) gratis proefperiode   ✓ Geen kaart gevraagd   ✓ Abonnement stopzetten in 1 klik