Leerling in groep 3 met selectief mutisme, 6 jaar
Een kind dat thuis praat, lacht en verhalen vertelt, maar op school niets zegt. Geen "hallo", geen "ja", niet eens zijn voornaam voor de juf. Dit is geen verlegenheid, geen gril, het is selectief mutisme. De fiche die aan de directrice en vervolgens aan de juf wordt overhandigd, maakt het mogelijk de klas binnen te gaan zonder dat de stilte als verzet of verstandelijke achterstand wordt geïnterpreteerd.
Dit geval betreft kinderen van 3 tot 8 jaar met selectief mutisme, bevestigd door een logopedist of kinderpsychiater, vaak bij de start van de kleuterschool of het eerste leerjaar.
Het ervaren moment
Eerste dag in het eerste leerjaar, ochtendappel. De juf noemt de voornamen op, elke leerling antwoordt "aanwezig" met de hand omhoog. Een meisje steekt haar hand op maar zegt niets. De juf herhaalt de voornaam, glimlacht, wacht. Niets. De anderen beginnen te kijken. De juf noteert "aanwezig" en gaat verder.
Ze was vooraf verwittigd door de directrice bij de instapdag: de mama had een afgedrukte QR-code afgegeven, gestoken in de map. De juf scant tijdens de speeltijd. Ze verneemt dat Lucie thuis praat, met het gezin, met haar neefjes en nichtjes en haar beste vriendin; dat ze op school, in de opvang, met volwassenen die ze niet kent, dit niet kan. Het is geen keuze. Dat de mama gevraagd heeft haar nooit te verplichten in het openbaar te praten, haar te benaderen met ja/nee, gebaren, pictogrammen, geschreven tekst.
Bij het appel de volgende dag zegt de juf: "Lucie? Toon je het me met je hand?". Lucie steekt haar hand op. De juf zegt: "dank je Lucie". Het contact is gelegd, zonder een gedwongen woord.
- U schrijft het
- De QR-code wordt aangebracht
- De lezer scant
- Begrepen, zonder opnieuw uit te leggen
Waar de QR-code plaatsen voor dit geval
Selectief mutisme is vaak vertrouwelijk: het gezin wil niet dat alle leerkrachten of alle klasgenoten het weten, maar wil wel dat wie regelmatig met het kind omgaat het begrijpt. De overdracht verloopt via de schooldirectie.
Een A5-fiche persoonlijk overhandigd aan de directrice bij de instapdag, met de afgedrukte QR-code en een kort briefje. De directrice geeft dit door aan de leerkracht van het kind, en aan de vervanger indien nodig. De QR-code wordt niet op het schrift van het kind geplakt, dat zou weigeren dat men "zijn etiket" voor de anderen leest.
Voor de refter, de opvang en de buitenschoolse activiteiten laat een kaartje aan de achterkant van de kantinekaart (soms geplastificeerd door de gemeente) de begeleiders toe discreet te scannen. Vermijd zichtbare stickers op de boekentas, die het mutisme openbaar maken en het kind vernederen. Vermijd vermeldingen in het heen-en-weerschriftje die door alle leerkrachten zonder onderscheid gezien worden.
Discretie is hier belangrijker dan zichtbaarheid: de QR-code is geen reclamebord, het is een sleutel tot begrip voor wie hem nodig heeft.
Kant-en-klare tekstvoorbeelden
De drie sjablonen hieronder zijn bedacht voor een jong kind. De toon is die van de ouder die uitlegt wat hij zelf bij het kind heeft gezien, zonder in klinisch vocabulaire te vervallen.
Voor de rubriek "Voorstelling"
"Lucie is 6 jaar, ze zit in het eerste leerjaar. Ze heeft selectief mutisme, vastgesteld op 4-jarige leeftijd. Thuis praat ze veel, zingt, vertelt grapjes. Op school en bij volwassenen die ze niet kent, kan ze niet praten. Dit is geen verlegenheid en geen gril, het is een fysieke blokkade die ze niet onder controle heeft."
Voor de rubriek "Hoe te helpen"
"U kunt: haar benaderen met ja/nee, met gebaren of pictogrammen, haar koppelen aan een duo van vertrouwen dat ze zelf heeft gekozen, haar toestaan haar antwoorden op een lei te schrijven, haar prijzen met een blik of een duim omhoog in plaats van een luid "bravo". Op een dag zal ze misschien fluisteren. Op een dag misschien niet. Beide zijn goed."
Voor de rubriek "Te vermijden"
"Te vermijden: haar luidop voor de klas ondervragen om haar te laten praten, een beloning beloven voor een zin, haar bestraffen voor haar stilte, gedwongen oogcontact zoeken, "kom op, jij kan dat" zeggen, tegen het gezin zeggen "bij ons praat ze goed, we moeten haar een beetje duwen". Niemand duwt een kind om te praten."
Aandoeningen die dit geval betreffen
Dit geval vertrekt vanuit geïsoleerd selectief mutisme (angststoornis). Het betreft ook kinderen bij wie selectief mutisme samen met een TSA voorkomt, met aanpassingen in de tekst (concrete pictogrammen verkiezen boven symbolische gebaren, overgangen tussen activiteiten voorbereiden).
Vergelijkbare situaties
Drie andere gevallen waarin de QR-code die aan de directrice wordt overhandigd, al bij de instapdag een respectvol onthaal mogelijk maakt, zonder het kind bloot te stellen.
De juf begrijpt waarom het schrijven vertraagt zonder de vermoeidheid te verwarren met gebrek aan inzet, en past het schriftwerk vanaf de ee…
Geval bekijken Leerling met ADHD, 9 jaar Lezer: LeerkrachtDe leerkracht weet vanaf de schoolstart dat de wisselende aandacht geen desinteresse is en geeft de voorkeur aan korte instructies boven her…
Geval bekijken Leerling met zintuiglijke hypersensitiviteit, 8 jaar Lezer: LeerkrachtDe juf herkent de triggers (speelplaatsgeluid, tl-licht) en staat een rustig hoekje toe zonder dat de leerling er telkens hardop om moet vra…
Geval bekijkenNiet meer opnieuw hoeven te vertellen aan elke nieuwe persoon.
Drie teksten (presentatie, hoe te helpen, wat te vermijden), een gedeelde QR-code. Bij het scannen leest uw gesprekspartner wat hij moet weten, in zijn eigen taal.