Een verzoekschrift om in te dienen en woorden die niet komen: de kaart op het dossier leert de griffier om op Sofiane te wachten, niet om zijn zinnen af te maken
Een kaart onder het elastiek van de map, gelezen door de griffier nog voor de eerste vraag, en het indienen van een verzoekschrift bij de arbeidsrechtbank wordt weer een gewone formaliteit: gesloten vragen, tijd om te antwoorden, een vinger op het juiste vakje van het formulier.
Dit geval gaat over Sofiane, 41 jaar, die sinds een beroerte twee jaar geleden met afasie leeft. Hij begrijpt wat men tegen hem zegt, maar de woorden blokkeren zodra hij snel moet praten. Het profiel is opgesteld door zijn vrouw, Amina. Het is bedoeld voor griffiers en onthaalmedewerkers van rechtbanken.
Het moment zelf
Dinsdag, 9.40 uur, arbeidsrechtbank (conseil de prud'hommes, in Frankrijk). De hal ruikt naar automatenkoffie en gekopieerd papier. Aan het loket van de griffie schuift de rij langzaam op. Sofiane, vroeger heftruckchauffeur, legt een blauwe kartonnen map op het loket, vol loonstroken, een ontslagbrief en een formulier voor een verzoekschrift, ingevuld met potlood en daarna met balpen overgetrokken.
De griffier vraagt waarvoor hij komt. Hij opent zijn mond. "Dé... le..." Verder niets. Hij tikt op de map, wordt rood, begint opnieuw. Achter hem zucht iemand. Onder het elastiek zit een kaart: een QR-code en één zin. Laure, al elf jaar griffier, scant hem met haar telefoon. Ze leest wat Amina heeft geschreven: Sofiane praat moeilijk sinds zijn beroerte, hij begrijpt alles perfect, hij antwoordt heel goed met ja of nee. En hij wijst.
Ze pakt het anders aan. U komt een verzoekschrift indienen? Ja. Tegen uw vroegere werkgever? Ja. Ze draait het formulier naar hem toe en legt haar vinger vakje per vakje. Hij haalt de stukken een voor een tevoorschijn, in de juiste volgorde. Twaalf minuten later vertrekt hij met zijn ontvangstbewijs en de datum van de oproeping voor de verzoeningszitting, in grote letters geschreven op een geeltje dat op de map geplakt is.
- U schrijft het
- De QR-code wordt aangebracht
- De lezer scant
- Begrepen, zonder opnieuw uit te leggen
Waar de QR-code plaatsen in dit geval
Op de griffie moet de QR-code zichtbaar zijn op het moment dat het dossier van hand tot hand gaat, op het loket. Hij hoeft niet op het lichaam gedragen te worden: hij reist mee met de papieren.
- Een kaart onder het elastiek van de dossiermap, aan de voorkant. Het is het eerste wat de griffier ziet wanneer Sofiane zijn documenten neerlegt, nog voor hij een woord moet zeggen.
- Een duplicaat in de portefeuille, achter de identiteitskaart. Aan het loket wordt vaak naar de identiteitskaart gevraagd: de QR-code komt dan mee tevoorschijn.
- Een kopie bij het dossier op de dag van de verzoeningszitting, zodat de rechters in sociale zaken en de zittingsgriffier dezelfde informatie voor zich hebben.
- Uit te sluiten: het telefoonscherm, dat Sofiane onder druk moeilijk kan ontgrendelen en doorscrollen, en de badge om de hals, die hij te opvallend vindt in een rechtbank.
De kaart zegt niets over de beroerte. Eén QR-code, één zin: "Ik begrijp alles, geef me een beetje tijd". Als de griffier op afasie klikt, spreekt de uitleg die opent haar aan als onthaalprofessional, met concrete handelingen. Amina werkt het myHandiQR-profiel bij naarmate de procedure vordert, zonder de kaart te veranderen.
Voorgeschreven tekstsjablonen
Drie korte teksten, geschreven door Amina samen met Sofiane en samen hardop nagelezen. Ze passen op een telefoonscherm en zijn in minder dan een minuut gelezen, ook met een rij erachter. U kunt ze overnemen en aanpassen aan uw eigen situatie, in de rechtbank, op het gemeentehuis of aan elk ander loket.
Voor de rubriek "Voorstelling"
"Ik ben de vrouw van Sofiane, 41 jaar. Sinds een beroerte twee jaar geleden heeft hij afasie: hij begrijpt alles wat men tegen hem zegt, maar de woorden blijven steken, vooral als hij gehaast of moe is. Hij regelt zijn zaken zelf en weet precies waarom hij hier is."
Voor de rubriek "Hoe helpen"
"Stel één vraag tegelijk, liefst een gesloten vraag: hij antwoordt heel goed met ja of nee. Geef hem de tijd, ook tien seconden stilte. Toon hem het document en het betreffende vakje, hij zal wijzen. Schrijf de data en de volgende stap op een papiertje dat hij kan bijhouden."
Voor de rubriek "Te vermijden"
"Maak zijn zinnen niet voor hem af en praat niet luider: hij hoort goed. Richt u niet tot de persoon die hem begeleidt, als die er is. Vraag hem niet om alles te vertellen, de stukken zitten in het dossier."
Beperkingen waarover dit geval gaat
Dit geval gaat over afasie, die de spraak treft na een beroerte of hoofdletsel. Dezelfde aanpak werkt telkens wanneer de woorden blokkeren zonder dat het begrip in het gedrang komt: selectief mutisme op volwassen leeftijd, uitgesproken stotteren, taalmoeilijkheden die al sinds de kindertijd bestaan.
Vergelijkbare gevallen
Het loket van de prefectuur, een afspraak bij de CAF (Franse instantie voor gezinsbijslag), een handtekening bij de notaris: andere formaliteiten waarbij een paar seconden lezen voorkomt dat je alles moet uitleggen voor een wachtrij.
De gesprekspartner begrijpt de situatie meteen en past zijn communicatie aan, zonder dat de persoon hoeft uit te leggen wat hij niet meer ka…
Geval bekijken Oudere met Alzheimer, 78 jaar Lezer: Voorbijganger, politieBij dwalen of desoriëntatie kan een derde toegang krijgen tot de noodinformatie en de contactgegevens van de familie.
Geval bekijken Volwassene met een cognitieve beperking, 22 jaar Lezer: Elke gesprekspartner in een moeilijke situatieDe persoon kan hulp krijgen zonder mondeling te moeten uitleggen wat hij niet kan formuleren.
Geval bekijkenUw profiel voorbereiden voor deze situatie, zonder het bij elke schoolstart opnieuw te moeten uitleggen.
U schrijft het essentiële één keer. De corrigerende leerkracht, de AESH, de invaller scannen en begrijpen. U stopt met herhalen.